Віцебская губерня

Адміністрацыйная прыналежнасць

Гісторыя

Герб Віцебскай губерні Віцебская губерня існавала ў 1802-1924. Адміністрацыйны цэнтр - горад Віцебск. Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) большая частка Віцебскага і Полацкага ваяводстваў ВКЛ была далучана да Расійскай імперыі. Спачатку абшар уваходзіў у Пскоўскую губерню, а з 1776 ва ўтвораную Полацкую губерню (у 1778-1796 гадах - Полацкае намесніцтва). Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) з новадалучаных тэрыторый былога Полацкага ваяводства быў утвораны Лепельскі павет. У 1796 годзе Полацкае і Магілёўскае намесніцтвы былі аб’яднаны ў Беларускую губерню, якая была скасавана 27.2.1802, а яе тэрыторыя падзелена на Віцебскую і Магілёўскую губерні. Віцебская губерня падзялялася на 12 паветаў: Веліжскі, Віцебскі, Гарадоцкі, Дзвінскі, Дрысенскі, Лепельскі, Люцынскі, Невельскі, Полацкі, Рэжыцкі, Себежскі і Суражскі (скасаваны ў 1866, яго тэрыторыя падзелена паміж Веліжскім, Віцебскім і Гарадоцкім паветамі).

Адміністрацыйны падзел Віцебскай губерні на пачатку ХХ ст.

Межы паветаў Віцебскай губерні, пачатак ХХ ст.

У 1917-19 Віцебская губерня ўваходзіла ў склад розных адміністрацыйных утварэнняў (Заходняя вобласць, Заходняя камуна), напрыканцы была далучана да РСФСР. У ліпені 1919 у Віцебскую губерню перададзены Сенненскі павет Магілёўскай губерні, у лістападзе 1920 - Аршанскі павет Гомельскай губерні (новаўтворанай адміністрацыйнай адзінкі з паветаў скасаванай Магілёўскай губерні). Паводле дагавора РСФСР з Латвіяй у 1920 годзе Дзвінскі, Люцынскі і Рэжыцкі паветы адышлі да Латвіі. У лютым 1923 скасаваны Гарадоцкі, Дрысенскі і Сенненскі паветы; Лепельскі павет перайменаваны ў Бачэйкаўскі. Віцебская губерня была скасавана 10.3.1924. Віцебскі, Гарадоцкі, Дрысенскі, Лепельскі, Полацкі, Сенненскі, Суражскі паветы ўвайшлі ў склад БССР, а Веліжскі, Невельскі, Себежскі - у склад Пскоўскай губерні РСФСР.

Насельніцтва Віцебскай губерні

Паводле перапісу 1897 насельніцтва губерні складала 1486,2 тыс. чалавек. Паводле саслоўнага падзелу: дваран - 30 509, святароў і членаў іх сем'яў - 4216, купцоў і членаў іх сем'яў - 5236, мяшчан - 277 574, сялян - 1 164 444. Паводле веравызнання: праваслаўных 825 524, католікаў 356 939, іудзеяў 175 586, старавераў 82 968, лютэран 46 139. Беларусаў - 788 599 чалавек. У 1914 годзе у Віцебскай губерні налічвалася 666 цэркваў (глядзі спіс праваслаўных прыходаў Віцебскай і Полацкай епархіі на 1906 год), 149 касцёлаў, 53 сінагогі, 262 яўрэйскіх і 81 стараверскіх малітоўных дамоў, 14 кірхаў.

У 1848 у Віцебскай губерні сярод навучальных устаноў - полацкі кадэцкі корпус, 2 гімназіі, семінарыя, 6 павятовых вучылішчаў, 10 прыходскіх і 10 сельскіх вучылішчаў, 6 прыватных жаночых пансіёнаў. У 1914 годзе - 228 навучальных устаноў (гімназіі, прагімназіі, рэальныя вучылішчы, семінарыі і інш.), 1814 народных вучылішчаў, 365 царкоўна-прыходскіх школ і 57 школ пісьменнасці.

Па тэрыторыі губерні праходзілі Арлоўска-Віцебская, Рыга-Дынабургская, Дынабургска-Віцебская чыгункі і Віцебска-Веліжскі, Віцебска-Лепельскі, Невельска-Велікалуцкі, Веліжска-Смаленскі паштовыя тракты. Акрамя павятовых гарадоў існавалі 42 мястэчкі. Да канца ХІХ стагоддзя прамысловасць у Віцебскай губерні была развіта слаба, пераважалі вінакурныя заводы; былі пашыраны лясныя промыслы - высечка лесу на продаж, гонка дзёгцю і інш.

Паведамленні:

если что-нибудь известно о семье Шедько, сообщите пожалуйста. В этой деревне проживал мой дедушка
Шедько (Шецкий) Петр Андреевич
Уроженец Витебской обл. 1897 г.р. (на 22.08.1926) ПМЖ Дер.Гор(ь)ки Добейского с/с Сиротинского р-на
В 1926 г. он женился на Шамко Христине Герасимовне (моя бабушка), проживавшей в д. Любичи Ковляковского с/с... > > >
если что-нибудь известно о семье Шамко, сообщите пожалуйста, здесь родидась и проживала моя бабушка
Шамко Христина Герасимовна 1906 г.р.
(на 22.08.1926 г.) ПМЖ дер. Любичи Ковляковского с/с... > > >
Здравствуйте. Буду благодарен за любую информацию о жителях деревни Заборье в довоенное время по фамилии Лобковские. ... > > >
Здравствуйте,
я ищу информацию о Яночкиных. Яночкины Фёкла Игнатьевна и Андрей Николаевич жили в деревне Зекры. Может быть, слышали о них что-нибудь.
С уважением,
Алла.... > > >
Прошу оказать содействие в поисках родственников моего деда: Жуков Александр Петрович 11.09.1913 место рождения в свидетельстве о смерти указано: деревня Галызино Пустошкинского района ... > > >
Интересует деревня Пустыньки Витебской губернии, там родились и жили мои прадед и дед... > > >
Ищу информацию о семье моего прадеда Шевченко Терентия. Его семья жила в дер. Сорочино Ушачского района Витебской области до 1929 года. Дети Елена Терентьевна 1917г.р.(моя бабушка, родилась в Сорочино), Георгий Терентьевич (возможно были еще дети). В 1929 году продали дом,всё хозяйство и уехали в Иркутскую область. Буду рада любой информации о своих родных. ... > > >
Когда исчезла с карт деревня Дерстуны... > > >
В Литвякова жили мои бабушка и дедушка. САДОВСкие Владимир Григорьевич и Саудовская Лидия (Дашкевич). Сейчас в Хатыни памятник этой деревне. Жителей немцы замучили. Может кто знает об этом что. Это случилось зимой при отступление, а весной бабушкино тело всплыла и у неё в кармане сохранились фото. С нею был внук Олег 5 лет, о нем ничего не известно. Теплится надежда что жив. ... > > >
Ирина здравствуйте. Меня интерисуют Лиснянские из Юховичей, Лисно, Язно и других местечек. Можете поделиться информацией? Мой внук на экскурсии в Аушвиц в списке, среди многих нашёл имя Смоткина Берта 1890 г.р. из Юховичей, Смоткин Абрам из Юховичей. Очень много Смоткиных из Романовки, Освеи. На этой страничке есть моя электронная почта, можете написать туда. Надежда... > > >