województwo nowogródzkie

Przynależność administracyjna

Po raz pierwszy jednostkę administracyjną o nazwie „województwo nowogródzkie" utworzono na terenach Wielkiego księstwa Litewskiego w 1501 r. Od nowego podziału administracyjnego w 1566 składało się z trzech powiatów: wołkowyskiego, słonimskiego i nowogródzkiego. W trakcie trzeciego rozbioru zostało wchłonięte przez Rosję i ulegało ciągłym przemianom administracyjnym. W 1843 dokonano ostatecznego podziału między gubernie: wileńską, grodzieńską i mińską. Podział ten dotrwał do 1919, kiedy to tereny Kresów Wschodnich zostały odzyskane przez II Rzeczpospolitą.

Podział administracyjny województwa nowogródzkiego II Rzeczypospolitej

Herb województwa nowogródzkiego 4 lutego 1921 sejm uchwalił ustawę o unormowaniu stanu prawno-politycznego na ziemiach przyłączonych do Rzeczypospolitej przez Traktat Ryski. Ustawa ta powoływała do życia nowe jednostki administracyjne na Ziemiach Wschodnich — województwa: nowogródzkie, poleskie i wołyńskie. Utworzone w ten sposób województwo nowogródzkie składało się z 11 powiatów. Jednak już w lipcu 1922 cztery północne powiaty: brasławski, duniłowicki (późniejszy postawski), dziśnieński i wileński, zostały przyłączone do nowo tworzonego województwa wileńskiego. Później granice województwa ulegały już niewielkim zmianom, najważniejszą z nich było wydzielenie w 1929 z powiatu lidzkiego nowego powiatu szczuczyńskiego.

Mapa województwa nowogródzkiego

Województwo nowogródzkie - powiaty i większe miasta i miasteczka

Według ostatniego przed II wojną podziału administracyjnego z l kwietnia 1932, województwo nowogródzkie dzieliło się na osiem powiatów: nowogródzki, lidzki, szczuczyński, słonimski, baranowicki, nieświeski, stołpecki, wołożyński i zajmowało obszar 22 966,2 km2 (co stanowiło ok. 6% ogólnej powierzchni II Rzeczpospolitej). Posiadało 87 gmin wiejskich. Na długości 170 km graniczyło od wschodu z ZSRR, od zachodu z województwem białostockim, od północy z wileńskim, a od południa z poleskim.

Miejscowości i ludność

Województwo nowogródzkie było jedynym w II Rzeczypospolitej, które nie posiadało żadnego miasta wydzielonego z powiatu, co świadczy o braku na tym terenie znaczniejszych ośrodków miejskich. Bardzo słabe zurbanizowanie tego województwa potwierdza istnienie tylko 10 miast niewydzielonych. Z większych miast należy wymienić: Lidę, Słonim, Nowogródek, Nieśwież, Kleck, Baranowicze, Lachowicze, Stolpce, Wołożyn.

Miasteczek było w województwie nowogródzkim siedemdziesiąt jeden. W skład gmin wiejskich województwa nowogródzkiego, oprócz miasteczek, wchodziły również: wsie, okolice szlacheckie, zaścianki, folwarki, kolonie, osady, osady fabryczne i młyńskie, leśniczówki, plebanie, stacje i przystanki kolejowe.

Województwo nowogródzkie należało do najmniej zaludnionych w Polsce, chociaż pod względem obszaru zajmowało 10 miejsce. Według danych drugiego spisu, mającego miejsce w 1931, województwo zamieszkiwało l 056 780 osób, czyli 3,3% ogółu ludności II Rzeczypospolitej.

Według:
Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej: województwo nowogródzkie
Wydawnictwo DIG, Warszawa 2008

Wiadomości:

Witam, w nawiązaniu do odpowiedzi z 2016 r. Jak niżej- proszę o informację dot. Babci z domu Wierzel. Może krewni w oszmianskim lub innym powiecie zamieszkiwali.
Moja mama Bronisława to siostra Kazimierza Wojciechowicza.
Bardzo będę wdzięczna za kontakt.
Pozdrawiam w imieniu rodziny.... > > >
В феврале 1944 года мой дедушка Удановский Ефим Алексеевич и его семья (супруга - Варвара Никандровна и трое детей - Вера, Люба и Петр) были вывезены немцами а г. Алитус в лагерь для переселенцев. По рассказам родственников, моя бабушка Варвара Никандровна и дети оказались в деревне Собово (или может быть какая-то деревня с похожим названием), куда через какое-то время пришел дедушка. Жили они в семье литовца, с которым дедушка организовал производство гончарных изделий, т.к. был гончаром. После окончания войны дедушка с семьей вернулся на родину в Витебск. Может кто-то знает про такую деревню и про гончарное ремесленничество, которое было организовано в 1944 году в Алитусском уезде.... > > >
My name is Enzo Iván Wieckiewicz I live in Argentina. I am looking for information from my grandfather Kazimierz Wieckiewicze was born May 4, 1982 and in 1924 I emigrated to Argentina.... > > >
Czy istnieje jeszcze stary cmentarz na tym terenie?
Urodzil sie tutaj moj dziadek.
Pozdrawiam,
Liliana... > > >
Czy ktos wie czy istnieje na tym terenie cmentarz?
Pozdrawiam,
Liliana... > > >
Chcialabym sie dowiedziec czy jest jeszcze cmentarz na tym terenie?
Pozdrawiam,
Liliana... > > >
Czy istnieje jakis cmentarz na tym terenie?
Liliana... > > >
фольварк Менявка на карте обозначен как МеняНка, надо бы внести ясность.... > > >
Interesuje mnie historia rodziny... > > >
Ищу родных из деревни Скрунди. Мой прадет Барановский Бронислав умер примерно в 1982 году. У него трое сыновей и одна дочь. Один из них мой дед Иван, его брат Тадик жил в Польше уже умер. Последней кто жил в этой деревне быля тася. Кто что то знает откликнитесь.
... > > >