województwo nowogródzkie

Przynależność administracyjna

Po raz pierwszy jednostkę administracyjną o nazwie „województwo nowogródzkie" utworzono na terenach Wielkiego księstwa Litewskiego w 1501 r. Od nowego podziału administracyjnego w 1566 składało się z trzech powiatów: wołkowyskiego, słonimskiego i nowogródzkiego. W trakcie trzeciego rozbioru zostało wchłonięte przez Rosję i ulegało ciągłym przemianom administracyjnym. W 1843 dokonano ostatecznego podziału między gubernie: wileńską, grodzieńską i mińską. Podział ten dotrwał do 1919, kiedy to tereny Kresów Wschodnich zostały odzyskane przez II Rzeczpospolitą.

Podział administracyjny województwa nowogródzkiego II Rzeczypospolitej

Herb województwa nowogródzkiego 4 lutego 1921 sejm uchwalił ustawę o unormowaniu stanu prawno-politycznego na ziemiach przyłączonych do Rzeczypospolitej przez Traktat Ryski. Ustawa ta powoływała do życia nowe jednostki administracyjne na Ziemiach Wschodnich — województwa: nowogródzkie, poleskie i wołyńskie. Utworzone w ten sposób województwo nowogródzkie składało się z 11 powiatów. Jednak już w lipcu 1922 cztery północne powiaty: brasławski, duniłowicki (późniejszy postawski), dziśnieński i wileński, zostały przyłączone do nowo tworzonego województwa wileńskiego. Później granice województwa ulegały już niewielkim zmianom, najważniejszą z nich było wydzielenie w 1929 z powiatu lidzkiego nowego powiatu szczuczyńskiego.

Mapa województwa nowogródzkiego

Województwo nowogródzkie - powiaty i większe miasta i miasteczka

Według ostatniego przed II wojną podziału administracyjnego z l kwietnia 1932, województwo nowogródzkie dzieliło się na osiem powiatów: nowogródzki, lidzki, szczuczyński, słonimski, baranowicki, nieświeski, stołpecki, wołożyński i zajmowało obszar 22 966,2 km2 (co stanowiło ok. 6% ogólnej powierzchni II Rzeczpospolitej). Posiadało 87 gmin wiejskich. Na długości 170 km graniczyło od wschodu z ZSRR, od zachodu z województwem białostockim, od północy z wileńskim, a od południa z poleskim.

Miejscowości i ludność

Województwo nowogródzkie było jedynym w II Rzeczypospolitej, które nie posiadało żadnego miasta wydzielonego z powiatu, co świadczy o braku na tym terenie znaczniejszych ośrodków miejskich. Bardzo słabe zurbanizowanie tego województwa potwierdza istnienie tylko 10 miast niewydzielonych. Z większych miast należy wymienić: Lidę, Słonim, Nowogródek, Nieśwież, Kleck, Baranowicze, Lachowicze, Stolpce, Wołożyn.

Miasteczek było w województwie nowogródzkim siedemdziesiąt jeden. W skład gmin wiejskich województwa nowogródzkiego, oprócz miasteczek, wchodziły również: wsie, okolice szlacheckie, zaścianki, folwarki, kolonie, osady, osady fabryczne i młyńskie, leśniczówki, plebanie, stacje i przystanki kolejowe.

Województwo nowogródzkie należało do najmniej zaludnionych w Polsce, chociaż pod względem obszaru zajmowało 10 miejsce. Według danych drugiego spisu, mającego miejsce w 1931, województwo zamieszkiwało l 056 780 osób, czyli 3,3% ogółu ludności II Rzeczypospolitej.

Według:
Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej: województwo nowogródzkie
Wydawnictwo DIG, Warszawa 2008

Wiadomości:

Здравствуйте. Мои корни идут из д.Могилицы. Я тоже много раз пыталась узнать о ее происхождении. У местных жителей ничего не выяснила. Мои предложения,что люди с Вольки ,после отмены крепостного права начали селиться возле "моглиц",так ранее называли захоронения. Отсюда и Могилицы. Можно пойти в Национальную библиотеку. Единственное,что я недавно узнала,кто был первым учителем в Могилицах и обучала не только детей,но и неграмотных взрослых. Звали ее Вероника Ожеховска-..... Она написала книгу Лесные долы. Там ,говорят,много написано.... > > >
Добрый день! Я занимаюсь изучением фамилии Киеня в Пудино. Жену вашего деда звали София. Знаю, что у них было минимум четверо детей (три девочки и один мальчик) Если я прав, готов пообщаться лично.

Dzień dobry
Żona dziadka miała na imię Zofia? Jeśli tak, gotowy do osobistej rozmowy.... > > >
В каком архиве и где можно найти имя жены моего деда, Израиля Давида Рацкевич, женивщегося в 1886 году в городе Дяховичи. Он в 1914 - 1921 гг. был раввином гор. Ляховичи и умер там же от брюшного тифа в 1921 или в 1926 г.... > > >
Добрый день. Хочу найти родственников из деревни Кожуховцы Гродненской обл. Фамилия Прутик... > > >
Przed 2-gą Wojną Światową była to własność rodziny Gintowt. Ostatnim właścicielem był Ludwik Gintowt a po jego śmierci Jego żona Genowefa Gintowt z domu Węcławowicz, która z rodziną repatriowała do Polski w 1946 roku prawdopodobnie porzucając budynki i ziemię. ... > > >
Przeczytałam ,że szuka pani akt metrykalnych wsi Kunosa . Mój dziadek urodził się w Kunosa. WIem że cmentarz najbliższy jest w Sudnikach.... > > >
В 1858 году Луки в составе имения Цетра, князей Витгенштейнов.... > > >
А где можно посмотреть - " имя владельца и название имения, к которому принадлежала местность в середине XIX века." ?... > > >
Ищу документы подтверждающие проживание моих родственников леревне Николевщина, Демидовича Петра Адамовича, Демидович Евгении Сельвестровны, ищу церковные метрики рождения деда Демидовича Евгения Петровича, так как точная дата не известна... > > >
Witam,
Zwracam sie z prosba o znalezienie dokumentow na imie Zosia Kuźmicka oraz Jemieliana Kuźmicki ( Софья Кузмицкая и Емельян Кузмицкий).
Niestety nie znam miejsca urodzenia oraz slubu, zblizona data urodzenia to 1888 -1892. Zblizona data slubu - 1911-1914. Zostali zeslani z m. znajdujacej niedaleko od m. Baranowicze w 1917 roku (jest to terza eren nalezacy do Bialorusi,wczesniej Polski). Zamieszkiwali blizej obecnej polskiej granicy 20-30 km. na zachod od m.Baranowicze. Podczas I Wojny Swiatowej byl to terytorium nalezacy do Polski. Zadne inne informacje moich praprababci oraz prapradziadka sie nie zachowaly. Wiem tylko ze moj pradziadek Aleksej Jemielianowicz Kuźmicki (Алексей Емельянович Кузмицкий (Кузьмицки)) urodzil sie w 1914-1915 roku i wraz z rodzicami zost... > > >