village Harkawicze

2019-11-11 Aleksander Nieścierowicz

5. Harkawicze:

Harkawicze – wieś z licznymi drewnianymi chałupami, położona na zboczu kotlinki, z której wypływa, z bardzo silnego źródła bystry i dość szeroki potok, dający początek rzeczce Usnarz, ciekawostką jest, że niedaleko od źródła potok ginie w ziemi, aby ponownie wypłynąć około 500 m dalej. Początkowo wieś przyjęła nazwę od rzeczki, mieszkali w niej osocznicy i strzelcy pilnujący Puszczy Kryńskiej, a po zmianach w podziale administracyjnym lasów – Puszczy Sokólskiej. Nazwa Harkawicze pochodzi prawdopodobnie od nazwiska zamieszkałego tu rodu osoczników. Wsią osocko – strzelecką pozostały Harkawicze do XVIII wieku.
W okresie międzywojennym w Harkawiczach, zamieszkanych głównie przez ludność białoruską, silne były wpływy komunistyczne. We wsi urodził się jeden z głównych organizatorów Komunistycznej Partii Zachodniej Białorusi, Sergiusz Prytycki. Aresztowany za swą działalność, dokonał na sali sądowej w Wilnie zamachu na Jakuba Strelczuka, głównego świadka oskarżenia.
Strelczuk, który przeżył zamach, podczas II wojny światowej był konfidentem gestapo.
Prytycki, ranny podczas zamachu, po wybuchu wojny uciekł z więzienia i przedostał się do ZSRR, gdzie pełnił wiele funkcji partyjnych i państwowych. W 1968 roku został przewodniczącym Rady Najwyższej Białoruskiej SRR i zastępcą przewodniczącego Rady Najwyższej ZSRR. Zmarł w 1971 roku.
Zamieszkała w Harkawiczach rodzina Prytyckiego należała do komunistycznego ruchu oporu. Na skutek donosu sołtysa harkawiccy komuniści wpadli w ręce Niemców i zostali rozstrzelani na miejscu. Po wojnie z inicjatywy Prytyckiego na skraju wsi wystawiono pomnik poległym.

Objaśnienie: termin osocznik pochodzi od słowa „sok”, oznaczającego śledzenie, chodzenie po śladach. Zadaniem osoczników było pilnowanie przestrzegania zakazów na terenie osoki – części puszczy, którą musieli co jakiś czas objechać lub obejść. Brali oni także udział w przygotowaniach do polowań królewskich.