województwo poleskie

Przynależność administracyjna

Historia

Międzywojenne województwo poleskie zajmowało zachodnią część krainy geograficznej zwanej Polesiem. W czasach historycznych Polesie było początkowo pod władzą książąt kijowskich, a po rozpadzie Rusi Kijowskiej rządzili nim różni dzielnicowi kniaziowie. Przechodząc z rąk do rąk, kraina ta została w końcu podbita przez Litwinów i na całe wieki weszła w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego. Na mocy przystąpienia Wielkiego Księstwa Litewskiego do Rzeczypospolitej, Polesie stało się jej nieodłączną częścią aż do rozbiorów, kiedy weszło do imperium rosyjskiego i tak już pozostało do odzyskania niepodległości w 1918r.

Herb województwa poleskiegoMiędzywojenne województwo poleskie zajmowało około 3/5 obszaru dawnego województwa brzesko-litewskiego utworzonego w 1569 ze stolicą w Brześciu Litewskim. Reszta składała się z części historycznego Wołynia oraz początkowo, z powiatów baranowickiego, nieświeskiego i stołpeckiego wcielonych następnie do województwa nowogródzkiego. W 1931 odłączono od województwa powiat sarneński i wcielono go do województwa wołyńskiego. W 1939 r. w skład województwa poleskiego wchodziło dziewięć powiatów: brzeski, drohiczyński, kobryński, kosowski, koszyrski, łuniniecki, piński, prużański i stoliński. Stolicą województwa był Brześć n/Bugiem.

Mapa województwa poleskiego

Województwo poleskie - powiaty i większe miasta i miasteczka

17 września 1939 r. województwo przestało być częścią Rzeczypospolitej. Obecnie obłast brzeska Republiki Białoruś pokrywa się terytorialnie mniej więcej z obszarem województwa poleskiego, z wyjątkiem powiatu koszyrskiego, który znalazł się na terytorium Ukrainy i dodanego powiatu baranowickiego.

Ludność

Województwo poleskie było jednym z najsłabiej zindustrializowanych i zurbanizowanych województw przedwojennej Polski. Na 15 miast i 31 miasteczek tylko kilka spełniało faktycznie funkcje miejską (Brześć, Pińsk, Prużana, Kobryń, Stolin, Dawidgródek). Pozostałe były raczej osadami miejskimi lub dużymi wsiami.

Dane pochodzące z powszechnego spisu ludności przeprowadzonego we wrześniu 1921 r. podają, że ludność Polesia wynosiła wówczas 888 898 mieszkańców, co statystycznie stanowiło 20,8 mieszkańców na l km2. Spis przeprowadzony w grudniu 1931 r. wykazał, że województwo zamieszkiwało już 1 134 538 mieszkańców.

Spis z roku 1921 podaje, że województwo poleskie według narodowości składa się z 24,3% Polaków, 17,8% Rusinów, 10,4% Żydów oraz 42,5% Białorusinów z nieznaczącym procentowo dodatkiem ludności pochodzenia niemieckiego i litewskiego. (Przypuszcza się, że informacje dotyczące procentu ludności polskiej nie są dokładne i prawdopodobnie zostały zawyżone).

Historia osadnictwa polskiego na ziemi poleskiej sięga czasów królowej Bony, która w byłym księstwie pińskim i kobryńskim prowadziła osadnictwo szlachty, głównie mazowieckiej i wielkopolskiej. Od tego też czasu datują się wpływy kultury polskiej, a jednocześnie wpływ katolicyzmu. Spolonizowała się również szlachta litewska i litewsko-ruska. Wywodzili się z niej Czartoryscy, Czetwertyńscy, Druccy-Lubeccy, Ogińscy, Puzynowie, Sanguszkowie, Radziwiłłowie czy Sapiehowie. Z Polesia pochodzili Kościuszko i Traugutt, minister skarbu książę Drucki-Lubecki, senator Roman Skirmuntt, rektor Uniwersytetu Wileńskiego Józef Twardowski, pisarze Eliza Orzeszkowa, Władysław Syrokomla, Józef Ignacy Kraszewski, Maria Rodziewiczówna i wielu innych.

Od 1919 r. rozpoczął się kolejny etap umacniania polskości na terenie Polesia. Służyły temu między innymi akcje kolonizacyjne. Koloniści przybywali najczęściej z województw łódzkiego, kieleckiego, krakowskiego, rzadziej ze Śląska i Wielkopolski.

Według
Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczpospolitej:
województwo poleskie na obszarze Republiki Białoruś,
Warszawa 2000, Oficyna Wydawnicza GRAKO Łódź

Wiadomości:

Крестьянин Гродненской губернии, Брестского уезда, Турнянской волости Иван Данилов Бобрик, 35 лет с женой, дочерью и братом Дмитрием, 25 лет причислен в пос. Новоказанский, Сладковской вол., Ишимского уезда, Тобольской губернии в 1901 г. https://drive.google.com/drive/folders/1xbyyXgmPntmhyx8ZchZOp6U1-0Z5VlYZ?usp=sharing... > > >
крестьянин Гродненской губернии, Кобринского уезда, Сехновичской волости, д. Конотопы Афанасий Иванов Слышалый, 32 лет с женой и дочерью причислен в 1901 г. в пос. Новоказанский, Сладковской вол., Ишимского уезда, Тобольской губернии https://drive.google.com/drive/folders/1K_GnhUtrz0qSybooL3ON0jeLWIlr29Br?usp=sharing... > > >
Дапамажыце з атрыманнем звестак аб спаленай у гады ВАВ вёсцы Рыкавічы (Жабінкаўскі альбо Кобрынскі р-н). Інфармацыя неабходна для ўнясення каардынат у ДУП "Нацыянальнае кадастравае агенцтва". Прыкладна было 62 дамы ў даваенны час, у вайну спалена 18 дамоў, забіта 14 чалавек.... > > >
Мая прабабуля Аляксандра Дзічкоўска, 1903 года нараджэння, яе брат Тэадор Дзічкоўскі і бацька Гаўрыла былі родам з Бродкаў. Аднак у яе пасведчанні аб шлюбе напісана, што яна руская праваслаўная. Ці быў бы запіс яе сям'і ў якіх -небудзь царкоўных запісах? У якую царкву яны пайшлі б?... > > >
Я располагаю информацией о родителях Мицкевича Вячеслава Терентьевича. Мицкевич Терентий Емельянович - мой прапрадед и мои родители ухаживают за его могилой.... > > >
Good day
My father Anatol Bucki was born in Dorotycze, Sarny, WOlyn Poland on 3rd July 1928. His father's name was Michal and his mother Tekla. He had older brothers Eduard and I think Jozef and Boleslaw. His father was part of the Osada Military Settlement. I am looking for any information about my family and pictures. I have nothing from my father's side of his family and anything would be an amazing find for me. I do not know how his father died. His mother died in Siberia when he and his mother were deported there. His brother Eduard was found in Canada. We do not know how he landed up there. Sadly he died suddenly before my father could meet up with him. We do not know what happened to the other brother. If anyone has any information, I would be most grateful. Regards ... > > >
Na Polesiu ( w okresie 1934-1936) były prowadzone badania naukowe przez antropologa prof. Józefa Obrębskigo. W polskiej wiosce Białe Jezioro, badania prowadził przez kilka tygodni dr L. Ossowski . Stwierdził on że „ przodkowie dzisiejszych mieszkańców BJ i Zamosza przyszli z Mazowsza w okolice Łunińca przez Wołyń, nie zaś bezpośrednio. Ta wędrówka nie tylko zachowała się w tradycji miejscowej, lecz swój znamienny wyraz w faktach językowych. Kilka rodzin z BJ wywędrowało do zaścianku Krasna Wola, gdzie się całkowicie zruszczyła, o ile zaś używa języka polskiego , to język ten niczym się już różni od polszczyzny, uż... > > >
Zamosze k/Białego Jeziora - wspomnienia
Latem I941 roku do wsi Zamosze wkroczyli Niemcy. Zapamiętano ich
jako elegancko ubranych ludzi, dających dzieciom ołówki , kredki, słodycze. W tym samym mniej więcej czasie w pińskich lasach pojawili się partyzanci. Przychodzili do domów nocą i prosili o żywność mówiąc, że potrzebują, żeby walczyć z Niemcami. Było strasznie. Z jednej strony partyzanci, z drugiej Niemcy, którzy za każdą udzieloną partyzantom pomoc rozstrzeliwali Polaków, a nawet palili cale wsie. Na noc ludzie chowali się w lesie. Życie w Zamoszu stało się bardzo niebezpieczne, każde pojawienie się obcego człowieka N... > > >
Здравствуйте! Скажите пжлст сохранились ли метрики православного прихода д. Жабин Пружанского района за 1892--1913 год? Где они хранятся?... > > >
Здравствуйте, нет ли какой то информации о Калишевич, деревня волковичи гродненской области (бабушка Калишевич Александра Семёновна дата рождения 18.05.1905 )... > > >