Historia
Międzywojenne województwo poleskie zajmowało zachodnią część krainy geograficznej zwanej Polesiem. W czasach historycznych Polesie było początkowo pod władzą książąt kijowskich, a po rozpadzie Rusi Kijowskiej rządzili nim różni dzielnicowi kniaziowie. Przechodząc z rąk do rąk, kraina ta została w końcu podbita przez Litwinów i na całe wieki weszła w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego. Na mocy przystąpienia Wielkiego Księstwa Litewskiego do Rzeczypospolitej, Polesie stało się jej nieodłączną częścią aż do rozbiorów, kiedy weszło do imperium rosyjskiego i tak już pozostało do odzyskania niepodległości w 1918r.
Międzywojenne województwo poleskie zajmowało około 3/5 obszaru dawnego województwa brzesko-litewskiego utworzonego w 1569 ze stolicą w Brześciu Litewskim. Reszta składała się z części historycznego Wołynia oraz początkowo, z powiatów baranowickiego, nieświeskiego i stołpeckiego wcielonych następnie do województwa nowogródzkiego. W 1931 odłączono od województwa powiat sarneński i wcielono go do województwa wołyńskiego. W 1939 r. w skład województwa poleskiego wchodziło dziewięć powiatów: brzeski, drohiczyński, kobryński, kosowski, koszyrski, łuniniecki, piński, prużański i stoliński. Stolicą województwa był Brześć n/Bugiem.
17 września 1939 r. województwo przestało być częścią Rzeczypospolitej. Obecnie obłast brzeska Republiki Białoruś pokrywa się terytorialnie mniej więcej z obszarem województwa poleskiego, z wyjątkiem powiatu koszyrskiego, który znalazł się na terytorium Ukrainy i dodanego powiatu baranowickiego.
Ludność
Województwo poleskie było jednym z najsłabiej zindustrializowanych i zurbanizowanych województw przedwojennej Polski. Na 15 miast i 31 miasteczek tylko kilka spełniało faktycznie funkcje miejską (Brześć, Pińsk, Prużana, Kobryń, Stolin, Dawidgródek). Pozostałe były raczej osadami miejskimi lub dużymi wsiami.
Dane pochodzące z powszechnego spisu ludności przeprowadzonego we wrześniu 1921 r. podają, że ludność Polesia wynosiła wówczas 888 898 mieszkańców, co statystycznie stanowiło 20,8 mieszkańców na l km2. Spis przeprowadzony w grudniu 1931 r. wykazał, że województwo zamieszkiwało już 1 134 538 mieszkańców.
Spis z roku 1921 podaje, że województwo poleskie według narodowości składa się z 24,3% Polaków, 17,8% Rusinów, 10,4% Żydów oraz 42,5% Białorusinów z nieznaczącym procentowo dodatkiem ludności pochodzenia niemieckiego i litewskiego. (Przypuszcza się, że informacje dotyczące procentu ludności polskiej nie są dokładne i prawdopodobnie zostały zawyżone).
Historia osadnictwa polskiego na ziemi poleskiej sięga czasów królowej Bony, która w byłym księstwie pińskim i kobryńskim prowadziła osadnictwo szlachty, głównie mazowieckiej i wielkopolskiej. Od tego też czasu datują się wpływy kultury polskiej, a jednocześnie wpływ katolicyzmu. Spolonizowała się również szlachta litewska i litewsko-ruska. Wywodzili się z niej Czartoryscy, Czetwertyńscy, Druccy-Lubeccy, Ogińscy, Puzynowie, Sanguszkowie, Radziwiłłowie czy Sapiehowie. Z Polesia pochodzili Kościuszko i Traugutt, minister skarbu książę Drucki-Lubecki, senator Roman Skirmuntt, rektor Uniwersytetu Wileńskiego Józef Twardowski, pisarze Eliza Orzeszkowa, Władysław Syrokomla, Józef Ignacy Kraszewski, Maria Rodziewiczówna i wielu innych.
Od 1919 r. rozpoczął się kolejny etap umacniania polskości na terenie Polesia. Służyły temu między innymi akcje kolonizacyjne. Koloniści przybywali najczęściej z województw łódzkiego, kieleckiego, krakowskiego, rzadziej ze Śląska i Wielkopolski.
Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczpospolitej:
województwo poleskie na obszarze Republiki Białoruś,
Warszawa 2000, Oficyna Wydawnicza GRAKO Łódź
Wiadomości
Dzień dobry,
poszukuję rodziny mojej przodkini, Aleksandry Kikot(Александра Кикот), ur. 31.12.1924 r. Ojciec Michał, matka Helena. Póxźniej mieszkała w Zgierzu. Nie znam losu jej rodziców. ... > > >
Прошу проверить метрическую книгу Покровской православной церкви села Выгонощи Пинского уезда за 1901 год на наличие записи о рождении Иосифа Васильевича Рака, предположительно родившегося 4 апреля 1901 года. Прошу предоставить архивную справку или цифровую копию записи с указанием родителей, восприемников и архивного шифра. Предполагаемый шифр: фонд 136, опись 25, одно из дел 74а, 74б, 75 или 76.... > > >
Добрый день!
Ищу информацию о рождении РУСИНОВОЙ (возможно РУСАНОВОЙ) Софьи Михайловы 1900 г.р., д.Ворожбиты, Селецкой вол., Пружанского уезда. ... > > >
Здравствуйте! Продолжаю исследование своей семьи из деревни Болгары (Лемяшевичский сельсовет, Пинский район). Ищу любую информацию о гибели моего прадеда, Владимира Пашкевича, предположительно застреленного на дороге возле дома в октябре 1944 года, в период после освобождения района. Официальных документов о его смерти не сохранилось. Его жена, Анна Пашкевич (урождённая Галукевич/Halukiewicz), и сын Евгений позже эмигрировали в Австралию. ... > > >
Здравствуйте.
Фамилия Садовничек попадалась мне только в посемейных списках призывников в 1914 году (Муравьевская волость, Пружанского уезда):
д. Завершье (Горошко, Кирильчук, Киршук, Курлюк, Ролич, Садовничик, Филюта)
д. Свищи (Горошко, Грицюк, Демидчик, Демчук, Кухарчук, Максимчук, Садовничик, Федорчук)
Документ находится в НИАБ Гродно. В этом же архиве есть несколько дел о покупке земли за 1890-1910 г.г., в которых фигурирует нужная Ва... > > >
Здравствуйте! Ищу сведения о родственниках Ворончук Евдокия Ивановна (1931 г.р.) И Лыщик Леонтий Васильевич (точный г.р. неизвестен). В 1963г. в Збураже родилась моя мама, Тамара Леонтьевна... > > >
Moj dziadek mieszkał w Dołbnuewie.moj ojciec aleksander wołkowicki tam sie urodził.babcia miała na imie helena z panienskiego streszczuk... > > >
Ищу данные о моем бабушке Ольге Константиновне Хмыловской род 03.07.1910 в г Пинск.... > > >
Moj ojciec urodził się w Rudnia Lwa został lekarzem i napisał książkę o tamtych czasach Taka jest Polska rzeczywistość .Juz nie żyje .Był synem Józefa i Anny Rudnickiej.Posiadam Dowód Osobisty dziadka i dokumenty... > > >
2026-07-22 Izabela Pawłowska Dolina, folwark (powiat koszyrski)