Województwo wileńskie II Rzeczypospolitej istniało w latach 1926–1939 ze stolicą w Wilnie. Od zachodu graniczyło z terytorium Litwy, od północy z Łotwa i od wschodu z ZSRR. Od południa graniczyło z województwem nowogródzkim i w niewielkim fragmencie poludniowo-zachodnim z województwem białostockim. Województwo wileńskie miało 14 miast, 103 gminy wiejskie i dzieliło się na 8 powiatów: brasławski, dziśnieński, mołodeczański, oszmiański, postawski, święciański, wilejski, wileńsko-trocki. W 1939 r. województwo podzielono między ZSRR a Republikę Litewską.
Historia województwa wileńskiego
12 października 1920 roku zostało ogłoszone przez Polaków powstanie tzw. Litwy Środkowej ze stolicą w Wilnie w celu oderwania od Litwy terenów przekazanych jej 27 sierpnia 1920 roku przez bolszewików. 18 kwietnia 1922 roku Litwa Środkowa została przyłączona do Polski jako Ziemia Wileńska.
Ziemia Wileńska składała się z miasta Wilna oraz powiatów wileńskiego, oszmiańskiego, święciańskiego, trockiego i brasławskiego. Równocześnie do Ziemi Wileńskiej przyłączono powiaty dziśnieński, duniłowiczowski i wilejski z sąsiedniego województwo nowogródzkiego. Pomiędzy 1923 a 1924 rokiem powiaty wileński i trocki zostały połączone w powiat wileńsko-trocki. 1 stycznia 1926 roku powiat duniłowicki przekształcono w powiat postawski. Ziemia Wileńska była ostatnim obszarem II RP który otrzymał status województwa. Doszło do tego dopiero 20 stycznia 1926 roku, kiedy przekształcono ją w województwo wileńskie.
Ludność
Ziemia wileńska charakteryzowała się niskim rozwojem ekonomicznym, małą gęstością zaludnienia, dużym stopniem zniszczeń powojennych, nieurodzajnymi glebami i słabo rozwiniętą siecią komunikacyjna. Bardzo słabo był również rozwinięty przemysł koncentrujący się wokół głównego bogactwa, jakim było drewno. Były to ziemie zniszczone długim okresem zaboru rosyjskiego, I wojna światowa oraz wojna polsko-bolszewicka w 1920 r.
W 1921 r. województwo wileńskie liczyło l 005 565 osób, co dawało gęstość zaludnienia wynoszącą 34,5 mieszkańców na l km2. Zamieszkane było w większości przez Polaków (59,7%) i Białorusinów (22,7%) z niewielką domieszką Żydów, Litwinów, Rosjan i Karaimów. Co do stosunków wyznaniowych 62,5% było wyznania rzymskokatolickiego, 25,4% prawosławnego, 8,7% mojżeszowego, 3,4% przypada na inne wyznania.
Większość ziemi znajdowała się w rękach Polaków, choć trudno tu jednoznacznie stwierdzić czy byli to w przewadze Polacy etniczni, czy też Litwini związani z polską kulturą. Zasadnicza bowiem część właścicieli ziemskich na Wileńszyźnie wywodziła swoje korzenie z kniaziów bądź szlachty litewskiej i litewsko-ruskiej. Należeli do nich Czetwertyńscy, Druccy, Giedroyciowie, Ogińscy, Puzynowie, Sanguszkowie, Świrscy, Mirscy, Radziwiłłowie, Sapiehowie, Sołtanowie, Tyszkiewiczowie, Domeykowie, Jundziłłowie, Mineykowie, Montwiłlowie, Olechnowiczowie czy Tołłoczkowie. Do rodzin pochodzenia niemieckiego zaliczali się natomiast: Broel-Platerowie, Plater-Zyberkowie, Manteufflowie, Puttkamerowie, Romerowie czy Tyzenhauzowie. Korzenie włoskie posiadał ród Scipio del Campo, Munauzzich, Badenich, a tatarskie Oleszkiewiczów, Kryczyńskich, Półtorzyckich, Jakubowskich.
Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej.
Województwo Wileńskie na obszarze Republiki Białorusi
DiG, Warszawa, 2007
Wiadomości
Witam
A czy miał rodzeństwo i dzieci ??
Możesz wymienić ich ?... > > >
witam
Mój dziadek Stanisław Banel, był leśniczymgajowym w leśniczówce Bukówka w gminie Dziewieniszki. rocznik 1898 ?
Szukam jego przodków bo nic nie wiem na ten temat , wcześniej był prawdopodobnie agronomem w jakimś majątku, ale to wiadomość nie potwierdzona żadnym dokumentem
miał żonę Bronisławę zd. Dejnarowicz
pozdrawiam... > > >
Как звали ваших предков, когда они родились и где жили?... > > >
Hi, I think that your ancestor was baptized either in Dunilovichi, or in Volkolata Catholic church. I can help you with the research for 1904... > > >
Ищу информацию о прабабушка Буслаевой (Обухович) Анне Владимировне, родилась в 1907 году, где-то в районе Минска жила, затем переехала в Иркутскую область, станция Торея (Тарея). Там же и захоронена в 1994 году. Имеет дочь Нину Ефимовну 1929 г.р.(Леонова по св-ву о смерти). ... > > >
Если кто-то мне может помочь, напишите, пожалуйста 89246151333@mail.ru
... > > >
Могу помочь с метрикой о рождении за 1907 год... > > >
Олехнович Иосиф иосифович... > > >
How do I get access to the records in "National Historical Archives of Belarus"?
I am interested in:
1926 - about birth: Fund 1781, register 52, file 61
Leokadia (Lodzia) Maria Socha, born 1926
1928 - about birth: Fund 1781, register 52, file 71
Janina (Jasia) Socha, born 1928(?)
1929 - about birth: Fund 1781, register 52, file 75
Danuta (Danka) Socha, born 1929 (1930?)
and other files near the unverified birth year?
Their father, Jan Socha's land was given to him after WWI and moved there about 1925-1926. It was located at:
Województwo: Wileńskie (Wilno)
Powiat: Dzisna
(Gmina: Czerniewicze, from the 1933 map)
Osada: Żuje
Nr działki: 6
... > > >
2026-05-15 Mirosław Hojszyk Jaszuny, wieś (powiat wileńsko-trocki)